Sadarkaalee ijoo sadan gabaabatti:
| Yeroo | Fakkeenya galmaa’e | Maal jijjiirame? |
|---|---|---|
| 1982 | Seeqannaa barreeffamaa Fahlman. | Mallattoolee tuqaalee fayyadamuun ergaa qoosaa fi ergaa cimaa adda baase. |
| 1999 | Tuuta DOCOMO mallattoo 176 qabu. | Mallattoolee suuraa xixiqqoon ergaa bilbila keessa galan. |
| 2010 | Unicode 6.0. | Adda baafamni arfii waloo tuuta emojii guddaadhaan babal’ate. |
Isaan kun sadarkaalee gurguddoo galmaa’aniidha. Maddoota jalqabaa isaanii kutaalee armaan gadii keessatti argatta.
Seeqannaa barreeffamaa bara 1982 irraa galmaa’e
Scott Fahlman ergaa isaa Fulbaana 19 bara 1982, kan marsariitii Yunivarsiitii Carnegie Mellon irratti eegame keessatti, tarree arfiilee :-) ergaa nama kolfisiisu mallatteessuuf yaada dhiyeesse. Achumatti tarreen :-( ergaawwan cimsee ilaalamuu qaban adda baasuuf jira ture. Kun sadarkaa fayyadama emotikon toora interneetii irratti ragaan gaariin galmaa’eedha. Madda: haasaa jalqabaa marsariitii CMU irratti
Mallattoon akkanaa mallattoolee barruu argaman irraa ijaarame. Namni itti fayyadama isaa beeku, yaada barreessaa salphaatti hubachuu danda’a. Garuu, hubachuuf beekumsa waliin ta’uun barbaachisa ture: mallattoon isaa mataan isaa seena marii hunda hin ibsu ture.
Kun har’as barumsa qaba. Gareen yookaan hiriyyoota waloo mallattoolee gabaabaa mataa isaanii uumuu danda’u, garuu hirmaataa haaraa tokkoof kun ibsa barbaachisa. Itti fayyadama waliin ta’uun barachuu, agarsiisa teeknikaa waliin, hojii adda ta’e ta’ee hafe.
Sadarkaa guddaa beekamaa emojii mobaayilii Jaappaanii keessaa tokko
NTT DOCOMO 1999tti tuuta emojii 176 qabu gadi dhiise. Fakkiiwwan Shigetaka Kurita qooda suuraa (pixel) 12 × 12 keessatti ijaaraman. Kuusaa MoMA hojii kana 1998–1999tti kanatti ramada, fi murteessummaa isaa ergaa bilbila waliin walitti hidhamu agarsiisa. Madda: MoMA, Shigetaka Kurita – Emoji
Tuuta sana keessatti ibsa fuulaa waliin mallattooleen haala qilleensaa fi suuraa biraa illee turan. Maqaan ‘emoji’ jechoota Jaappaanii suuraa fi arfii jedhan walitti qabuun dhufe. Kanaaf jalqaba jechaatti ‘emo’ kan jedhu nama jecha Ingiliffaa emotion (miira) wajjin walqabsiisu dogoggorsuu danda’a.
Guddinni piikselii 12 × 12 daangaa dhiphaa kenna ture: piikselii 144 irratti mallattoo adda baafamuu danda’u kaasuun barbaachisa ture. Tuutni MoMA eegu hojii dizaayinii qabatamaa kana agarsiisa. Garuu seenaa quunnamtii suuraa guutuu tuuta tokko qofaan walqabsiisuun hin danda’amu.
Adda baafamni waloo sirnoota gidduutti walitti hojjechuu salphise
Unicode 6.0 2010 Onkololeessa 11tti ifa ba'eera. Babal'inni guddaan baasii kanaa emojii waliin walqabate, fi faayilii daataa adda ta'e mallattooleen sagantaa tajaajiltoota Jaappaanii durii waliin akka walitti hidhaman gochuuf qindeessameera. Madda: Ibsa baasii Unicode 6.0
Gatii hojii standardaawaa (standardization) kun, sagantaa adda addaa beekamtii harfii (character identifier) waloo fayyadamuu danda'uu isaaniiti. Kaayyoon guutuu Unicode qindeessuu harfii gidduu pilaatfoormii fi afaanoota adda addaa mirkaneessuudha. Madda: What is Unicode?
Kun amala hojii har'aa tokko ibsa: barruu koppii ta'e harfiiwwan walfakkaatu fudhachuu danda'a, garuu fuula fudhataa irratti suuraan adda ta'e mul'ata. Beekamtiin waliinsaa fi grafiksii mul'atu ammoo sadarkaa adda addaa irratti argamu.
Kana keessaa waa’ee bilbila kee har’aa maal ibsa?
:-) durii ammas mallattoolee tuqaaleetiin barreessuun ni danda’ama. Emojii 🙂 akka arfiitti dabarsuu dandeessa; fakkii isaa sirna fudhatutu kenna. Emojiin haaraan istaandaardiitti galuu isaa booda bilbila ykn appii irratti haaromsa dabalataa barbaaduu danda’a.
Kanaafuu, beekamtiin waliinsaa erguu (transmission) gargaara, garuu hubannoo waliif ta'uuf haasaa (conversation) barbaachisa. Ergaa durii yeroo dubbiftu, aadaa yeroo sanaa fi seenaa durii illee hubadhu. Jecha ammayyaa (slang) kofaatti, namni yeroo durii maaltu yaade ibsuu hin danda'u.
Barruulee waa’ee garaagarummaa bifaawwanii fi fakkiiwwan meeshaalee irratti adda ta’an keessatti kana fakkeenyawwan har’aatiinis yaaluu dandeessa.
Kan barbaachisaa fudhi
Qormaata beekumsaa gaaffii sadii
Kan dubbiftan akkamitti itti fayyadamuu akka dandeessan qoradhu. Gaaffii tokkoon deebii tokko filadhu; deebii sirrii hundi qabxii tokko argata. Qorannoon haala sadii kanaaf deebii kenna, deebii keessan hin olkaa'anu fi hin erginu.
Fakkeenya 1982, 1999 fi 2010 biratti, jijjirraa teknikaalaa akkamii agarsiisuu isaanii barreessi.
Fakkeenya 1982, 1999 fi 2010 biratti, jijjirraa teknikaalaa akkamii agarsiisuu isaanii barreessi.
Gabatee tartiiba yeroo keessaa sadarkaa kanaan walqabatu irra deebi’ii dubbisi.
Gaaffilee sadan keessatti bifa, adda baafamuu fi hiika adda baafte; maddoota jalqabaa keessaa tokko ilaali.
Furmaataawwan fi ibsaawwan
- Inni jalqabaa mallattoolee tuqaalee irraa, inni boodaa arfiilee suuraa xixiqqoo irraa ijaarame. Sadarkaaleen seenaa lamaan bifa teeknikaa adda addaa fayyadaman.
- Pirogiraammiin adda addaa mallattoolee (characters) walfakkaatu qindeessuu danda'u. Beekamtiin (identification) jijjirraa (interoperability) gargaara; garuu suuraa fi hiikni isaa ammallee adda ta'uu danda'a.
- Haala yeroo sanaa fi himoota biroo haasaa waliin. Aadaa fi seena yeroo sanaa malee, hubannoon ammaa dogoggoraaf saaxiluu danda'a.
Deebii sirrii keessan lakkaa'i: hundi qabxii tokko argatu. Deebii hin kennamne qabxii zero.
- Qabxii 3: Gaaffilee sadan keessatti bifa, adda baafamuu fi hiika adda baafte; maddoota jalqabaa keessaa tokko ilaali.
- Qabxii 2: Gabatee tartiiba yeroo keessaa sadarkaa kanaan walqabatu irra deebi’ii dubbisi.
- 0–1 qabxii: Fakkeenya 1982, 1999 fi 2010 biratti, jijjiirama teeknikaa akkamii agarsiisuu isaanii barreessi.
